Ujedinjene nacije su usvojile rezoluciju o genocidu u Srebrenici iz 1995. godine u Bosni, uprkos snažnom protivljenju Srba.

Osamdeset četiri člana od 193 člana Generalne skupštine glasala su za predlog, dok se 68 uzdržalo po pitanju rezolucije o genocidu u Srebrenici.

Rezolucija određuje 11. jul kao Međunarodni dan sjećanja i obilježavanja genocida u Srebrenici iz 1995. godine, čime se ustanovljava godišnji dan obilježavanja masakra 8.000 bosanskih muslimanskih muškaraca u tom gradu prije skoro 30 godina.

Rezolucija je izazvala proteste i kampanju lobiranja predsjednika Srbije i rukovodstva bosanskih Srba da blokiraju usvajanje rezolucije od strane 193-člane Generalne skupštine.

Neobavezujuća rezolucija o genocidu u Srebrenici osuđuje “bez rezerve svako poricanje genocida u Srebrenici kao istorijskog događaja.” Takođe “osuđuje bez rezerve radnje koje veličaju one osuđene za ratne zločine, zločine protiv čovječnosti i genocid od strane međunarodnih sudova, uključujući one odgovorne za genocid u Srebrenici.”

Masakr iz jula 1995. godine, koji su izvele snage bosanskih Srba, proglašen je genocidom od strane Međunarodnog krivičnog tribunala za bivšu Jugoslaviju (MKTJ). Do sada je više od 50 pojedinaca osuđeno na oko 700 godina zatvora zbog njihove uloge u masakru.

Radovan Karadžić, prvi predsjednik (1992-1995) Republike Srpske, jednog od dva entiteta, osuđen je na doživotni zatvor od strane MKTJ za genocid u Srebrenici i zločine protiv čovječnosti. Ratko Mladić, vojni komandant bosanskih Srba, takođe je osuđen na doživotnu kaznu od strane istog suda za svoju ulogu u genocidu.

Njemačka ambasadorka pri Ujedinjenim nacijama Antje Leendertse rekla je da rezolucija “ima podršku velike međuregionalne grupe.” U izjavi za Associated Press prošle nedjelje napomenula je da postoji zvanično UN obilježavanje genocida u Ruandi iz 1994. godine svake godine 7. aprila, i da rezolucija o Srebrenici ima za cilj da isto uradi za Bosnu pred 30. godišnjicu početka genocida 2025. godine.

‘Mi nismo genocidan narod’

Pred glasanje u Generalnoj skupštini, vlada Republike Srpske planirala je da održi posebnu sjednicu u Srebrenici uz pojačane mjere bezbijednosti. Etnički Srbi čine oko 80 procenata stanovništva Republike Srpske.

Oko desetak policijskih kombija i jedan transporter bili su parkirani ispred lokalne policijske stanice u Srebrenici. Bilbord na ulazu u grad glasi: “Mi nismo genocidan narod,” slogan koji je postao popularan među srpskim nacionalistima. Isti poster bio je istaknut na bilbordu u Beogradu.

bilbord orijentisan ka rezoluciji o genocidu u srebrenici

Lokalna vlast Srebrenice je dočekala delegaciju, koja uključuje proruskog predsednika Republike Srpske, Milorada Dodika, i pozvala građane da podignu zastavu entiteta “kao znak protivljenja” rezoluciji UN-a. Dodik je pod sankcijama SAD i Velike Britanije zbog navodnog ometanja Dejtonskog sporazuma i kršenja legitimiteta Bosne.

Zvaničnici iz Srbije su snažno lobirali protiv rezolucije, koju su sponzorisale Njemačka i Ruanda, uz 32 ko-sponzora, uključujući Sjedinjene Države, Francusku, Britaniju i Italiju.

Nacionalistički predsjednik Srbije, Aleksandar Vučić, i rukovodstvo Republike Srpske žestoko su se protivili usvajanju rezolucije, rekavši da ona označava Srbe kao “genocidnu naciju.”

Ministar spoljnih poslova Srbije Marko Đurić rekao je Savjetu bezbijednosti UN 30. aprila da Srbija dosljedno osuđuje “užasan” masakr u Srebrenici i druge zločine počinjene tokom rata u BiH. Đurić je pozvao da se rezolucija povuče i zamijeni onom koja odaje počast svim žrtvama rata.

Vučić je rekao da bi rezolucija trebalo da bude podvrgnuta glasanju u Savjetu bezbijednosti UN, a ne u Generalnoj skupštini. Rezolucije koje se stavljaju na glasanje u Savjetu bezbijednosti mogu biti vetirane od strane bilo kojeg od pet članova.

Vučić se 22. maja sastao sa ruskim ambasadorom pri UN Vasilijem Nebenzjom u Njujorku, rekavši nakon toga na Instagramu da je “zamolio prijateljsku Rusku Federaciju da, ovog puta, stane u odbranu ponosa i dostojanstva srpskog naroda.”

Godine 2015. Rusija je vetirala usvajanje rezolucije Savjeta bezbijednosti Ujedinjenih nacija o genocidu u Srebrenici, koju je predložila Velika Britanija, a podržale Sjedinjene Američke Države i zemlje Evropske unije.

Vučić je takođe izrazio nadu da će Kina blokirati trenutnu rezoluciju. Nakon razgovora sa kineskim ambasadorom pri UN, Fu Congom, Vučić je rekao da će njihov razgovor “ostati između njih.”

Kurt Basuener, suosnivač i viši saradnik Savjeta za demokratizaciju politike, think tanka sa sjedištem u Berlinu, rekao je da bi Srbija trebalo da plati cijenu za lobiranje protiv rezolucije, ali je sumnjao da će Zapad preduzeti bilo kakve kaznene korake.

“Jednostavno nisam siguran da će ih biti, jer je politika Zapada prema Srbiji bila veoma blaga, posebno prema Vučiću, i on to maksimalno koristi. Da je očekivao ozbiljne posljedice, možda ne bi radio to što radi,” rekao je Basuener za Balkansku službu RSE.

Džejms Ker-Lindzi, profesor na Londonskoj školi ekonomije i stručnjak za Zapadni Balkan, rekao je da se tragedija o genocidu u Srebrenici politizuje. “Svi koriste ovu politiku da bi ostvarili svoje političke poene, umjesto da priznaju da je ovo zaista užasan događaj koji je klasifikovan kao genocid,” rekao je Ker-Lindzi za RSE.

Prema Ker-Lindziju, Srbija treba da učini više da kaže zapadnim zemljama, “Pogledajte, prihvatamo šta se desilo, i to možemo pokazati jer to učimo našu djecu u školama sada.”

Prema Nataši Kandić iz beogradskog Fonda za humanitarno pravo, negiranje genocida u Srebrenici u Srbiji je podstaklo nacionalizam i ekstremizam u zemlji.

Kandić je rekla da suprotstavljanje Srbije rezoluciji UN stavlja zemlju na pogrešnu stranu istorije.

“Nakon Drugog svjetskog rata, ništa ovako strašno se nije dogodilo. Mora se priznati, i ovaj dan sjećanja na žrtve genocida je najmanje što se može učiniti,” rekla je Kandić za Balkansku službu RSE.